Chủ động phòng, chống bệnh do vi rút EBOLA
Nhận biết sớm – Phòng ngừa đúng – Khai báo kịp thời
Bệnh do vi rút Ebola là bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm, thuộc nhóm A, có khả năng gây tử vong cao. Theo tài liệu Hướng dẫn giám sát và phòng, chống bệnh do vi rút Ebola ban hành kèm Quyết định số 116/QĐ-PB ngày 30/7/2026, tỷ lệ tử vong được nêu trong khoảng 25–90%. Thời kỳ ủ bệnh từ 2–21 ngày, trung bình khoảng 8–10 ngày. Vì vậy, mỗi người dân cần chủ động tìm hiểu thông tin, thực hiện các biện pháp phòng bệnh và phối hợp với cơ quan y tế khi có yếu tố nguy cơ.
1. Ebola lây truyền như thế nào?
Vi rút Ebola thuộc chi Orthoebolavirus, họ Filoviridae. Tài liệu nêu ba loài liên quan đến các đợt dịch lớn gồm Zaire, Sudan và Bundibugyo; dơi ăn quả thuộc họ Pteropodidae được xác định là ổ chứa tự nhiên. Bệnh có thể lây từ động vật sang người thông qua tiếp xúc với máu, dịch tiết hoặc mô của động vật nhiễm bệnh; lây từ người sang người khi tiếp xúc trực tiếp với máu, dịch cơ thể, thi thể người bệnh hoặc các vật dụng, bề mặt bị nhiễm dịch tiết.
Vi rút không lây chỉ vì ở gần một người trong sinh hoạt thông thường nếu không có tiếp xúc nguy cơ. Tuy nhiên, người dân tuyệt đối không chủ quan, không tự ý tiếp xúc, chăm sóc hoặc xử lý thi thể người nghi mắc Ebola. Việc tiếp xúc với máu, chất nôn, phân, nước tiểu và các dịch cơ thể khác của người bệnh có thể làm phát sinh nguy cơ lây nhiễm.
2. Nhận biết dấu hiệu nghi mắc bệnh
Bệnh thường khởi phát đột ngột với sốt cao. Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như đau đầu, đau cơ hoặc đau khớp, mệt mỏi, chán ăn, đau bụng, nôn, tiêu chảy, phát ban, khó nuốt, khó thở, nấc hoặc xuất huyết không rõ nguyên nhân. Một số trường hợp có thể diễn biến nặng và tử vong.
Cần đặc biệt lưu ý yếu tố dịch tễ trong vòng 21 ngày: đi, đến hoặc trở về từ vùng đang có dịch Ebola; tiếp xúc gần với người bệnh, thi thể người bệnh; tiếp xúc với động vật nghi nhiễm vi rút hoặc vật dụng có dính dịch tiết. Khi có triệu chứng kèm yếu tố dịch tễ, cần coi đó là tình huống nghi ngờ và thông báo ngay cho cơ sở y tế để được hướng dẫn. Không tự đến nơi đông người, không tự điều trị và không che giấu lịch sử đi lại, tiếp xúc.
3. Các biện pháp phòng, chống Ebola
- Không đi du lịch đến vùng đang có dịch; theo dõi thông tin cảnh báo dịch bệnh từ cơ quan y tế có thẩm quyền.
- Tránh tiếp xúc với máu, dịch tiết, mô của người hoặc động vật nghi nhiễm vi rút; không săn bắt, giết mổ, chế biến hoặc sử dụng động vật hoang dã không rõ nguồn gốc.
- Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng và nước sạch; giữ vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường và các vật dụng thường xuyên tiếp xúc.
- Không dùng chung vật dụng cá nhân có nguy cơ dính máu hoặc dịch cơ thể; không chạm vào quần áo, chăn màn, đồ dùng của người nghi mắc bệnh khi chưa được hướng dẫn xử lý.
- Nếu trở về từ vùng có dịch, tự theo dõi sức khỏe trong 21 ngày. Khi sốt hoặc có biểu hiện bất thường, liên hệ ngay cơ sở y tế, khai báo đầy đủ lịch trình và người đã tiếp xúc.
- Không kỳ thị, xa lánh người bệnh hoặc người trở về từ vùng dịch; tiếp nhận thông tin chính thống, không chia sẻ tin đồn gây hoang mang.
4. Giám sát, cách ly và xử lý khi phát hiện trường hợp nghi ngờ
Tại cửa khẩu, lực lượng chức năng thực hiện giám sát người nhập cảnh, quan sát thể trạng và sàng lọc theo hướng dẫn. Trường hợp nghi ngờ phải được cách ly tạm thời, điều tra dịch tễ, lấy mẫu theo quy định và vận chuyển an toàn đến cơ sở y tế được chỉ định. Tại cộng đồng và cơ sở y tế, cần giám sát người có triệu chứng nghi ngờ kèm yếu tố dịch tễ; lập danh sách, theo dõi người tiếp xúc gần trong 21 ngày. Các trường hợp tử vong nghi do Ebola phải được điều tra và lấy mẫu xét nghiệm theo quy định.
Người bệnh nghi mắc Ebola cần được cách ly và điều trị tại cơ sở chuyên khoa; việc vận chuyển phải sử dụng phương tiện chuyên dụng. Nhân viên y tế, người chăm sóc và người tham gia xử lý phải được tập huấn, sử dụng đầy đủ phương tiện phòng hộ cá nhân, tuân thủ nghiêm quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn. Việc lấy, bảo quản, vận chuyển và xét nghiệm bệnh phẩm chỉ do nhân viên, đơn vị đủ điều kiện thực hiện; mẫu phải được xử lý tại phòng xét nghiệm an toàn sinh học cấp III theo hướng dẫn chuyên môn.
5. Mỗi người dân là một mắt xích trong phòng, chống dịch
Phòng, chống Ebola cần sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành y tế, chính quyền địa phương và cộng đồng. Người dân hãy chủ động phòng bệnh, khai báo trung thực khi có yếu tố dịch tễ, thông báo sớm khi xuất hiện triệu chứng và thực hiện đúng hướng dẫn của nhân viên y tế. Không tự ý xử lý người bệnh, thi thể, chất thải hoặc vật dụng nghi nhiễm. Thông tin minh bạch, hành động đúng và kịp thời sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng.
HÃY CHỦ ĐỘNG PHÒNG BỆNH – PHÁT HIỆN SỚM – KHAI BÁO KỊP THỜI!
Lê Quang Văn, Khoa Kiểm dịch y tế quốc tế, Trung tâm kiểm soát bệnh tật Đồng Tháp




