Cách bổ sung Vi chất dinh dưỡng hợp lý đối với sức khỏe
Vi chất dinh dưỡng là các vitamin (như vitamin A, B, C, D, E...) và chất khoáng (như sắt, kẽm, i-ốt, canxi, magiê...) cần thiết mà cơ thể chỉ cần một lượng rất nhỏ (tính bằng miligam hoặc microgam mỗi ngày). Các vi chất dinh dưỡng này lại đóng vai trò vô cùng quan trọng, giúp cơ thể sản xuất các enzyme, hormone và các chất khác cần thiết cho sự tăng trưởng và phát triển bình thường của cơ thể; giúp tăng cường sức đề kháng, phát triển tầm vóc, trí tuệ và nâng cao sức khỏe toàn diện của mỗi người. Với người trưởng thành nếu thiếu vi chất dinh dưỡng có thể là nguyên nhân dẫn đến một số vấn đề sức khỏe như thiếu máu, bướu cổ, loãng xương....và làm giảm năng suất lao động, từ đó có thể dẫn đến gánh nặng về kinh tế xã hội.
Với trẻ em dưới 5 tuổi, trẻ em lứa tuổi học đường, phụ nữ mang thai và phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ nếu thiếu vi chất dinh dưỡng sẽ có nguy cơ ảnh hưởng tới sự tăng trưởng và phát triển toàn diện của trẻ. Thiếu vi chất dinh dưỡng đặc biệt là thiếu sắt và kẽm có mối liên hệ không thể tách rời với tình trạng biếng ăn và ngược lại, tình trạng thiếu vi chất dinh dưỡng cũng làm tăng nặng tình trạng biếng ăn ở trẻ. Điều này làm cho thiếu vi chất dinh dưỡng trở thành một trong những nguyên nhân chính dẫn tới suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ nhỏ.
Với tầm quan trọng đấy, việc bổ sung đủ vi chất dinh dưỡng là hết sức cần thiết. Vậy đâu là cách bổ sung vi chất dinh dưỡng hợp lý?
Hình minh họa: Vi chất dinh dưỡng đa dạng trong thực phẩm ( nguồn Internet)
Để bổ sung vi chất dinh dưỡng hợp lý cần ưu tiên ăn đủ, đa dạng và phối hợp các nhóm thực phẩm; tăng cường rau, củ, quả (trái cây) và các thực phẩm giàu vi chất dinh dưỡng. Để thực hành tốt bổ sung vi chất dinh dưỡng hợp lý, chúng ta cần thực hiện tốt bốn nội dung sau:
1. Ăn đủ 4 nhóm thực phẩm trong bữa ăn hàng ngày: Trong mỗi bữa ăn chính của gia đình luôn phải bảo đảm có mặt đầy đủ các nhóm: Nhóm bột đường (gạo, mì, ngô, khoai…); Nhóm chất đạm (thịt, cá, trứng, sữa, tôm, cua, đậu đỗ…); Nhóm chất béo (mỡ động vật, dầu thực vật); Nhóm vitamin và khoáng chất (rau xanh và quả chín).
2. Đa dạng hóa bữa ăn hằng ngày: Thường xuyên thay đổi món ăn, đa dạng thực phẩm trong ngày để đảm bảo cung cấp đầy đủ các vi chất cần thiết và đối với các gia đình có trẻ nhỏ trong độ tuổi ăn dặm, việc cung cấp đa dạng loại thực phẩm cũng giúp trẻ ăn ngon miệng hơn. Cố gắng sử dụng từ 12–15 loại thực phẩm khác nhau mỗi ngày, bao gồm cả rau, quả và gia vị.
3. Ăn đa dạng màu sắc rau, quả: Ăn nhiều loại rau, quả với các màu sắc khác nhau trong bữa ăn hàng ngày: mỗi nhóm màu rau, quả đều chứa các chất dinh dưỡng và những dưỡng chất thực vật đặc trưng. Rau lá màu xanh đậm (rau cải, rau muống, súp lơ xanh…) giàu folate (vitamin B9), vitamin C, vitamin K, sắt, canxi, magiê và kali…; Rau, quả màu đỏ, tím… (cà chua, củ cải đỏ, bắp cải tím, củ dền, thanh long đỏ…) dồi dào chất khoáng như phốt pho, canxi, sắt, kali, magiê… và lycopene, anthocyanin có hoạt tính sinh học tốt cho tim mạch, kháng viêm và chống ung thư; Rau, quả màu vàng, cam (cà rốt, cà chua, bí đỏ, đu đủ, xoài…) giàu Beta-caroten (tiền vitamin A) giúp tăng cường thị lực, bảo vệ da, hỗ trợ hệ miễn dịch…
4. Mức tiêu thụ khuyến nghị: Người trưởng thành cần đạt mức tối thiểu 400 gam rau, quả mỗi ngày để cung cấp đủ các vi chất dinh dưỡng, chất xơ, dưỡng chất thực vật cho cơ thể. Khuyến nghị tiêu thụ các nhóm thực phẩm thực hiện theo tháp dinh dưỡng hợp lý theo từng độ tuổi.
Bên cạnh đó, để đảm bảo cơ thể mỗi người không thiếu vi chất dinh dưỡng, chúng ta cần thực hiện tốt 07 lời khuyên:
- Ăn đủ, đa dạng và phối hợp các nhóm thực phẩm; tăng cường rau, củ, quả (trái cây) và các thực phẩm giàu vi chất dinh dưỡng.
- Cho trẻ bú sớm trong vòng 1 giờ đầu sau sinh; nuôi trẻ hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu và tiếp tục cho trẻ bú đến 24 tháng tuổi hoặc lâu hơn kết hợp với chế độ ăn bổ sung hợp lý.
- Trẻ từ 24 tháng tuổi trở lên cần được tẩy giun định kỳ 2 lần mỗi năm; thực hiện vệ sinh cá nhân, vệ sinh ăn uống và vệ sinh môi trường để phòng chống nhiễm giun sán.
- Phụ nữ tuổi sinh đẻ và phụ nữ có thai cần uống đầy đủ viên sắt, axit folic hoặc viên đa vi chất theo hướng dẫn của cán bộ y tế.
- Người cao tuổi cần duy trì chế độ ăn và hoạt động thể lực hợp lý; ưu tiên các thực phẩm giàu đạm chất lượng cao (thịt, cá, trứng, sữa, đậu đỗ,…) giàu các vi chất dinh dưỡng (canxi, vitamin D, vitamin B12,…) giúp tăng cường sức khỏe và phòng ngừa loãng xương.
- Tắm nắng đúng cách hằng ngày, tăng cường hoạt động thể lực và duy trì lối sống năng động để xương khỏe mạnh.
- Khám sức khỏe và tư vấn dinh dưỡng định kỳ để phát hiện sớm và phòng chống thiếu vi chất dinh dưỡng.
Hình ảnh: Thông điệp truyền thông Ngày Vi chất dinh dưỡng của Viện Dinh dưỡng (sưu tầm)
Nguyễn Hoàng Bảo Trân – Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Đồng Tháp
