Hưởng ứng ngày Đột quỵ thế giới 29/10: nhận biết sớm, cấp cứu kịp thời, chủ động phòng ngừa
Theo Tổ chức Đột quỵ Thế giới (World Stroke Organization – WSO), cứ 4 người trưởng thành thì có 1 người có nguy cơ bị đột quỵ trong suốt cuộc đời. Điều đáng nói, bệnh không chỉ xảy ra ở người cao tuổi mà còn đang dần trẻ hóa do áp lực công việc, căng thẳng và thói quen sống thiếu lành mạnh.
- Đột quỵ là gì? Có mấy loại đột quỵ?
Đột quỵ xảy ra khi nguồn cung cấp máu đến một phần não bị gián đoạn do cục máu đông, hoặc do động mạch não bị vỡ dẫn đến xuất huyết.
*. Các loại đột quỵ chính
- Đột quỵ do thiếu máu cục bộ: Gây ra bởi tắc nghẽn động mạch, chiếm khoảng 85% trường hợp đột quỵ.
- Đột quỵ xuất huyết: Xảy ra khi một mạch máu yếu bị vỡ và chảy máu vào não.
- Cơn thiếu máu cục bộ thoáng qua (TIA hoặc đột quỵ nhẹ): Do sự gián đoạn tạm thời trong việc cung cấp máu đến một vùng não, gây ra các triệu chứng tương tự như đột quỵ, nhưng không giống như đột quỵ, các triệu chứng này nhanh chóng biến mất và thường khỏi hoàn toàn trong vòng 24 giờ.
2. Nhận biết sớm dấu hiệu đột quỵ theo quy tắc FAST- Cần làm gì khi phát hiện người có dấu hiệu đột quỵ?
- Gọi cấp cứu 115.
- Ghi nhớ thời điểm khởi phát triệu chứng hoặc thời điểm cuối cùng người bệnh còn bình thường để cung cấp cho nhân viên y tế.
- Đặt người bệnh ở tư thế nằm nghiêng an toàn để bảo vệ đường thở, theo dõi chặt chẽ các dấu hiệu, phản ứng của bệnh nhân như suy giảm ý thức, nôn mửa.
- Không tự ý cho người bệnh ăn, uống thuốc.
- Không cạo gió, chích máu đầu ngón tay, xoa bóp,…
4. “Thời gian vàng” điều trị đột quỵ
- Khái niệm “thời gian vàng” dùng để chỉ khoảng 3 – 4,5 giờ đầu tiên. Được tính kể từ khi khởi phát triệu chứng. Đây là giai đoạn não vẫn còn khả năng phục hồi nếu được tái thông mạch máu kịp thời bằng thuốc tiêu huyết khối hoặc can thiệp nội mạch.
- Bệnh nhân đột quỵ cần được thăm khám, chẩn đoán và điều trị nhanh nhất, tránh lỡ “thời gian vàng” khiến tổn thương não nặng, hiệu quả can thiệp kém dẫn đến tai biến sau can thiệp cao.
5. Chủ động phòng ngừa đột quỵ từ những việc hằng ngày
- Kiểm soát huyết áp và đường huyết.
- Ăn nhiều rau xanh, trái cây (> 5 phần/ngày), cá béo (cá mồi, cá hồi, cá thu), các loại đậu; thường xuyên sử dụng các loại dầu như dầu oliu, dầu mè, thực phẩm giàu omega-3,…
- Tập thể dục ít nhất 30 phút/ngày, bỏ thuốc lá, rượu bia.
- Kiểm tra sức khỏe định kỳ.
- Giữ tinh thần lạc quan, ngủ đủ giấc.
Tài liệu tham khảo:
1. World Stroke Organization (n.d). World Stroke Day Campaign – Spot Stroke: Save Lives, Be FAST. Access on 13/10/2026, from https://www.world-stroke.org/world-stroke-day-campaign/spot-stroke/save-lives-be-fast/#/game
Võ Oanh Nhi – Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Đồng Tháp.
